Generał Šnejdárek (1875-1945) fot. domena publiczna

Dla Polaków mieszkających na Śląsku Cieszyńskim postać generała Josefa Šnejdárka jest co najmniej kontrowersyjna. Wielu uważa go za zbrodniarza wojennego. Czesi zamieszkujący Śląsk Cieszyński uważają go natomiast za bohatera narodowego, bo odzyskał z rąk Polaków część Śląska Cieszyńskiego na rzecz Czechosłowacji.

Przez wiele lat nikt jednak Šnejdárkowi, który w momencie ataku na Śląsk Cieszyński nie był generałem, a tylko podpułkownikiem, nie stawiał pomników. Wszyscy rozumieli, że sprawa jest delikatna. W XXI wieku pomnik się jednak pojawił.

Na początku grudnia 2012 roku ktoś postawił go na górze Połednia na terenie gminy Bystrzyca. Nikt do tego się nie przyznał. Polacy mieszkający na terenie Zaolzia uznali postawienie monumentu Šnejdárkowi za prowokację. W zaolziańskich rodzinach mimo upływu czasu wciąż żywa jest pamięć, jak wyglądało „wyzwalanie Śląska Cieszyńskiego spod polskiej okupacji” przez żołnierzy tego czeskiego oficera.

Monument mu poświęcony zaczął budzić emocje jeszcze bardziej, gdy Czescy Oldboje, czyli Związek Kombatantów, zaczęli przy nim organizować imprezy patriotyczne, uzyskując poparcie i patronat władz – i to nie tylko lokalnych, ale i państwowych, z prezydentem Republiki Czeskiej Milošem Zemanem na czele. Polaków szczególnie obrażały tzw. marsze legionistów („legiomarsze”), które były imprezami kombatancko-sportowymi nawiązującymi wprost do tradycji żołnierzy ppłk. Šnejdárka.

Legia Cudzoziemska na Zaolziu
Żołnierze Šnejdárka nie byli zwykłymi żołnierzami. Byli legionistami, którzy przybyli do Czechosłowacji z Francji, a wcześniej walczyli w formacjach zwanych tam Legiami lub Legionami. Sam Josef Šnejdárek, urodzony w 1875 roku, początkowo był oficerem zawodowym armii austro-węgierskiej. W 1896 roku, jako Oberleutnant, porzucił służbę w tej armii i w 1899 roku wstąpił jako ochotnik do francuskiej Legii Cudzoziemskiej, formacji znanej ze swego okrucieństwa i bezwzględności, której większość szeregowych żołnierzy rekrutowała się z osób będących na bakier z prawem.

W 1904 roku Šnejdárek został oficerem francuskich sił kolonialnych. W czasie I wojny światowej dowodził kompanią piechoty. Od listopada 1917 roku znalazł się w czechosłowackiej legii francuskiej. W grudniu 1918 roku wrócił do kraju. Tu pełnił różne funkcje, by na początku 1919 roku stanąć na czele korpusu wyznaczonego przez Pragę do odebrania odradzającej się Polsce Śląska Cieszyńskiego.

Był wtedy jeszcze formalnie obywatelem Francji. Z jej obywatelstwa zrezygnował dopiero w 1927 roku. Oddziały, które otrzymał do wykonania tego zadania, wywodziły się przede wszystkim z przybyłej z frontu zachodniego Legii Francuskiej, utworzonej we Francji m.in. z ludzi mających za sobą służbę w Legii Cudzoziemskiej, takich jak Šnejdárek.