Kaliningrad fot. domena publiczna autor: Ildar Gumerow

Deputowany do Sejmu Litwy Linas Balsys zaproponował, żeby odebrać Federacji Rosyjskiej obwód kaliningradzki na czele z jego stolicą Kaliningradem. Jego zdaniem, „czas Kaliningradu dobiegł końca!”. Według niego, obwód kaliningradzki został przekazany ZSRS tylko pod administrację do czasu, aż w Europie zostanie podpisany ostateczny układ pokojowy.

Zdaniem Linasa Balsysa, Wilno i Bruksela powinny zająć się odebraniem Rosji obwodu kaliningradzkiego. Jego zdaniem, postanowienia z Poczdamu i Helsinek w jego kwestii nie mają ostatecznego charakteru. Według litewskiego polityka, Rosja utraciła też prawo do obwodu kaliningradzkiego po aneksji Krymu.

Zwolennicy przyłączenia obwodu kaliningradzkiego do Litwy przeklinają zapewne przywódcę komunistów litewskich Antanasa Sniečkusa, który odrzucił propozycję Stalina przyłączenia obwodu, wtedy jeszcze nie nazwanego, do Litwy. W marcu 1946 roku generalissimus zaproponował litewskim komunistom przyłączenie resztówki Prus do Litewskiej SRS.

Częścią ZSRS obwód stał się formalnie 17 października 1945 roku i przez szereg miesięcy jego sytuacja pozostawała w zawieszeniu. Gdy Sniečkus nie zgodził się na przyłączenie go do Litwy, 7 kwietnia 1946 roku został on włączony do RSFRS. 6 lipca 1946 roku przemianowano Królewiec na Kaliningrad, a obwód na kaliningradzki, na cześć Michaiła Kalinina.
Obwód otrzymał jednocześnie status zamkniętego bałtyckiego okręgu wojskowego i głównej bazy floty. Został on podporządkowany faktycznie Ministerstwu Obrony Rosji.

Teren do zagospodarowania

Z chwilą rozpadu ZSRS od razu wybuchła dyskusja, co dalej zrobić z obwodem kaliningradzkim. Abstrahowała ona od interesów Rosji i traktowała ten obwód jako teren do zagospodarowania. Przez litewską prasę przewaliła się dyskusja, podkreślająca ważność regionu dla bezpieczeństwa Litwy. W odróżnieniu od Polski i Niemiec, strona litewska kwestionowała międzynarodową obecność Rosji w regionie, a także wysuwała roszczenia terytorialne wobec obwodu kaliningradzkiego.

Był on określany mianem zasadniczej części Małej Litwy.
W skład małolitewskich terytoriów miały też wchodzić: rejon Kłajpedy, przywrócony Litwie po 1945 roku, oraz mały południowy region „zagarnięty przez Polskę” w 1945 roku, czyli Mazury i Warmia. Nie był to pogląd, który pojawił się nagle. Starannie pielęgnowały go litewskie środowiska emigracyjne w USA.

Świadectwem tego jest m.in. monumentalna, wielotomowa encyklopedia „Mūsų Lietuva” pod redakcją Broniusa Kviklysa, oferująca czytelnikom pokaźną wiedzę z zakresu historii, geografii, etnografii itp. Tom IV tej publikacji zawiera obszerny rozdział „Mažoji Lietuva”, czyli „Mała Litwa”. Na 22 stronach udowadnia on prawo Litwy do obwodu kaliningradzkiego, a także tej części Prus Wschodnich, która weszła w skład Polski.