Pomnik Gajusza Juliusza Cezara w Rzymie fot. Wikipedia CC 2.0 autor: dankamminga

Rubikon to mała rzeka, właściwie rzeczka, ale bardzo sławna. To tutaj 10 stycznia 49 r. przed Chr. Gajusz Juliusz Cezar po pewnym wahaniu zdecydował się ją przekroczyć, rozpoczynając wojnę domową. Określenie „prekroczyć Rubikon” weszło do historii jako podjęcie decyzji po długim namyśle, po której nie ma już odwrotu.

Gajusz Juliusz Cezar (Gajusz to imię, Juliusz to nazwisko) zawarł w 60 r. przed Chr. układ ze słynnym wodzem i politykiem Gnejuszem Pompejuszem i najbogatszym Rzymianinem, Markiem Krassusem. Ten układ zwany triumwiratem gwarantował im władze w Republice, w wyniku czego Cezar otrzymał na pięć lat namiestnictwo w Galii Przedalpejskiej i Ilirii z granicą na rzece Rubikon oraz Galii Narbońskiej. Wtedy to rozpoczął słynną kampanię zakończona podbiciem Galii. Potem w wyniku nowych uzgodnień Cezar otrzymał namiestnictwa i dowództwo w Galii na pięć lat.

Cezar przyjmuje kapitulację Wercyngetoryksa
fot. Somena publiczna
autor: Lionel Royer

Jednakże wkrótce triumwirat się rozsypał. Krassus zginął na Wschodzie walcząc, w Mezopotamii z Partami. W międzyczasie zmarła Julia, córka Cezara, która była żoną Pompejusza. Kiedy tego ostatniego wybrano jako jedynego konsula, co nigdy nie miało miejsca, Cezar zażądał dla siebie także konsulatu.

Współczesny Rubikon – ujście do morza
fot. Attribution
autor: Stefano Bologini

Jednakże nie tylko go nie dostał, ale z inicjatywy Pompejusza uchwalono, że konsulem może być namiestnik, ale dopiero 5 lat po złożeniu urzędu. W dodatku zabroniono wyboru zaocznego, a Cezar był w Galii, gdzie kończyło mu się namiestnictwo i groziło, że będzie musiał zdać armię i wrócić sam do Rzymu bez gwarancji na przyszłość, co oznaczało raczej jego koniec. W dodatku od razu zażądano, żeby odesłał do Rzymu 2 legiony.

Wracając ze swoją armią z Galii doszedł do rzeki Rubikon, będącej granicą Italii. Przez jakiś czas się wahał, a potem dał rozkaz przejścia przez rzekę. W ten sposób złamał prawo, wstępując z armią do Italii wbrew rozkazowi senatu. Rozpoczęła się długa wojna domowa w Rzymie.

Przy przekraczaniu rzeki, powiedział słynne słowa, które są tłumaczone jako ”kości zostały rzucone”.