Premier Iranu Szapur Bachtiar fot. deomena publiczna

11 lutego 1979 r. ostatni rząd cesarski w Iranie podał się do dymisji. Zwyciężyła islamska rewolucja.

Ostatnim premierem cesarskiego rządu był Szapur Bachtiar. Pochodził z arystokratycznego rodu książąt Bachtiarów. Jego rodzina była przywódcą plemienia o tej samej nazwie. Jego kuzyn Tejmur Bachtiar był szefem SAVAKu tajnej policji politycznej szacha znanej z okrucieństwa. Jego dziadek ze strony matki byl dwukrotnie premierem Iranu.

Szach Maohammad Peza Pahlavi
fot. domena publiczna

Sam Szapur nie był monarchistą, a już na pewno nie był zwolennikiem monarchii takiej, jaka była w Iranie. Jego ojciec Mahammad Reza Khan został zamordowany na rozkaz poprzedniego szacha, Rezę Szacha Pahlavi, ojca ostatniego władcy Iranu.

Można powiedzieć, że ojciec jednego został zamordowany przez ojca drugiego. Natomiast syn pierwszego, czyli Szapur Bachtiar zostały po latach mianowany premierem przez syna drugiego, czyli przez Mohammada Rezę Pahlaviego. To pokazuje, jak były skomplikowane i pogmatwane losy irańskiej elity.

Żeby dopełnić ten obraz, to warto dodać, że wspomniany już pierwszy szef SAVAKu Tejmur Bachtiar został na emeryturze zamordowany przez agentów tej instytucji, byłych swoich podwładnych.

Szapur Bachtiar, który ukończył studia we Francji i w czasie IIWŚ działał we francuskim ruchu oporu, po powrocie do Iranu był opozycjonistą, ale balansował na granicy ewentualnej współpracy z rządem.

Czarny Piątek 8 września 1978 r
fot. domena publiczna
autor: Abbas Maleki

W 1978 r. kiedy Iran zaczął się buntować i ludzie przełamali strach przed Savakiem, a powołany przez szacha wojskowy rząd nie dawał sobie rady z powodu, że żołnierze nie chcieli walczyć z ludem, to szach chwycił się ostatniej deski ratunku i mianował opozycjonistę Szapura Bachtiara premierem na przełomie 1978 i 1979 r.

Jednakże jego „rodzinny” Front Narodowy nie zaakceptował tej decyzji i odciął się od niego. Wielu jego politycznych przyjaciół odmówiło mu udziału w jego rządzie. Przebywający na emigracji we Francji ajatollah Chomeini nazwał go zdrajcą.

Szach wita się z ministrami rządu Szapura Bachtiara
fot. domena publiczna

Szapur Bachtiar mimo to postanowił uratować co się, żeby nie dopuścił do dyktatury ajatollahów. Zmusił do wyjazdu szacha, wmawiając mu, że to uspokoi nastroje społeczne, rozwiązał SAVAK, zniósł cenzurę, zwolnił więźniów politycznych. To nie pomogło. Naród już nie chciał szacha. Oczekiwał na Chomeiniego. Bachtiar starał się zapobiec przyjazdowi duchowego lidera szyitów. Nie udało się.

Chomeini zaraz po przylocie do Teheranu, gdzie witały do setki tysięcy zwolenników nazwał rząd Bachtiara nielegalnym i utworzył własny rząd.
11 lutego 1979 r. armia ogłosiła neutralność. To był już koniec. Tego dnia Bachtiar wraz z rządem podał się do dymisji. Następnie ukrył się w Teheranie i zbiegł do Francji.

Islamscy rewolucjoniści nie zapomnieli mu jego roli w powstrzymywaniu ustanowienia islamskiej dyktatury. Agencji islamskiej bezpieki Iranu zamordowali go we Francji w 1991 r.