Polska - ZSRS - wymiana terytoriów. Kolor zielony otrzymaliśmy. Kolor czerwony oddaliśmy. fot. Wikipedia CC 2.0 autor: Wikipedysta:Qqerim,

Sowieci nie tylko w 1945 r. zabrali nam połowę przedwojennej Polski (dokładnie 48%), ale też kilka lat po wojnie sięgnęli po kolejne terytoria.

15 lutego 1951 zawarto umowę o zmianie granic. Formalnie wszystko wyglądało ok. Wymieniono się terytoriami o takiej samej wielkości powierzchni, po 480 km2. To były niewielkie obszary, teoretycznie mają po 24 km x 20 km.

ZSRR odstąpił Polsce miasto Ustrzyki Dolne (Устрики Долішні) oraz wsie: Czarna (Чорна), Lutowiska, Krościenko, Bandrów Narodowy, Bystre, Liskowate, wraz z okolicznymi terenami.

Tereny otrzymane
fot. Wikipedia CC 3.0
autor: Crower

Polska odstąpiła ZSRR część województwa lubelskiego z miejscowościami Bełz (obecnie Белз), Uhnów (Угнів), Krystynopol (Червоноград), Waręż (Варяж), Chorobrów (Хоробрів) oraz lewobrzeżną część Sokala – Żwirkę (Жвирка), wraz z linią kolejową Rawa Ruska – Krystynopol. Obecnie miasta te znajdują się na terenie rejonu sokalskiego w obwodzie lwowskim (Сокальський район, Львівська область). Korekta dotyczyła 7 gmin: Bełz, Chorobrów, Dołhobyczów, Krystynopol, Uhnów, Tarnoszyn i Waręż, z których tylko gmina Krystynopol została włączona w całości do ZSRR.

Tereny oddane
fot. Wikipedia CC 3.0
autor: Crower

Powodem wymiany była sowiecka chciwość otrzymania złóż węgla kamiennego na Sokalszczyźnie i połączenie kolejowe Rawa Ruska – Sokal. Polska za to otrzymała tereny o ubogich glebach i z wyeksploatowanymi złożami ropy. Propaganda komunistyczna w Polsce przedstawiała tę wymianę jako korzystną dla nas, ponieważ ona umożliwiała dokończenie rozpoczętej przed II wojną światową budowy obiektów zespołu elektrowni Myczkowce-Solina na rzece San, rozdzielonych powojenną granicą polsko-radziecką, co uniemożliwiało po wojnie kontynuację tego przedsięwzięcia przez Polskę.

Cały majątek nieruchomy (budynki, kołchozy, infrastruktura, linie kolejowe) przechodził wraz z terytorium na rzecz nowego właściciela. Państwo odstępujące nie mogło w związku z powyższym rościć żadnych pretensji o rekompensatę. Państwo odstępujące zachowywało prawo do majątku ruchomego (sprzętu rolniczego, taboru kolejowego, inwentarza żywego) pod warunkiem wywiezienia go.

W związku z tą wymianą ludność z żyznych okolic Sokala została pod koniec 1951 roku (październik-listopad) przesiedlona w Bieszczady w ramach „Akcji H-T” (nazwa pochodzi od pierwszych liter wysiedlanych powiatów: Hrubieszów – Tomaszów).

Nie były to ostateczne wymiany terytoriów. Stalin projektował dalszą „wymianę” w wyniku której Polska miała stracić Hrubieszów. Śmierć tyrana spowodowała, że te plany nigdy nie zostały zrealizowane.