Arabska konnica w bitwie nad rzeką Yarmuk Fot. Youyune

20 sierpnia 636 r. zakończyła się kilkudniowa bitwa nad rzeką Jarmuk w Syrii. Arabowie pokonali niespodziewanie armię bizantyjską. W efekcie tego zwycięstwa zajęli tereny obecnego Izraela, Jordanii, Libanu i Syrii. Cesarstwo bizantyjskie będące w prostej linii spadkobiercą cesarstwa rzymskiego utraciło te terytoria, jak się potem okazało na zawsze.

Już 629 r. a więc jeszcze przed zjednoczeniem plemion arabskich Mahomet wysłał pierwszy rekonesans w celu sprawdzenia możliwości opanowania Syrii. Muzułmański oddział został pobity przez bizantyjski oddział. Rok później twórca islamu wysłał kolejny oddział.

W roku śmierci Mahometa (632) jego następca kalif Abu Bakr wysłał 4 oddzielne korpusy dając im za zadanie podbicie całej zachodniej części tzw. żyznego półksiężyca (Izrael, Palestyna,Liban, Syria), Jednocześnie kalif rozkazał zaatakować imperium perskie. W 633 r. na Persję wyruszył arabski korpus pod dowództwem Chalida ibn al-Walida.

To mogło wydać się szaleństwem, że biedni, byle jak odziani Arabowie, (głównie beduińscy koczownicy) miernie uzbrojeni rzucają się na 2 wielkie bliskowschodnie imperia. Jednakże wbrew pozorom Arabowie nie byli od razu skazani na porażki.

Imperium rzymskie, a potem wschodniorzymskie, które na początku VII w. przekształciło się w imperium bizantyjskie, toczyło z imperium perskim serię 8 wojen, jedną z najdłuższych w dziejach świata. Te wojny trwały z przerwami 400 lat (230-628).

Ostatnia z nich (602-628) kompletnie zrujnowała cesarstwo bizantyjskie. Persowie zajęli Syrię, Palestynę i Egipt oraz dotarli nawet do Bosforu, z którego mogli widzieć leżącą na drugim brzegu stolicę imperium Konstantynopol. Losy wojny odwrócił nowy cesarz Herakliusz, który pobił Persów i wtargnął na tereny Persji. Wojna ostatecznie zakończyła się uznaniem przedwojennego status quo.

Herakliusz jest znany również tego, że był pierwszym, cesarzem który, przestał używać rzymskiego tytułu caesar imperator augustus i zamienił go grecki termin basileus oraz zastąpił łacinę używaną w roli języka urzędowego greką, doprowadzając do ostatecznego przekształcenia cesarstwa wschodniorzymskiego w bizantyjskiego.

Odzyskane prowincje były nie tylko zniszczone, ale do depopulacji wyniku wojen doszła jeszcze większa depopulacja trwających i powtarzających się zaraz. W dodatku wiele rodzin, które przetrwało wojny i zarazy opuściło te prowincje przenosząc się do bezpieczniejszej Afryki Północnej a nawet dalej do Italii.