Wyzwolenie Auschwitz-Birkenau - Dzieci fot. domena publiczna autor: Aleksander Woroncow

27 stycznia 1945 r. żołnierze z 454 Pułku Strzelecki z 100 Lwowskiej Dywizji Strzeleckiej z 60 Armii 1 Frontu Ukraińskiego wyzwolili niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady Auschwitz-Birkenau.

Wczesniej, 17 stycznia odbył się ostatni generalny apel obozowy 67 tys. więźniarek i więźniów. Od tego czasu rozpoczęto ewakuację uwięzionych w kierunku obozów w głębi niemeickiej Rzeszy. To były straszliwe marsze śmierci.

W momencie wyzwolenia obozu było w nim 7,5 tysiąca więźniów, których nie zdążono ani wywieźć, ani zlikwidować.

Mapa niemieckich obozów
fot. domena publiczna
autor: Domnique Natason

Część wyzwolonych z tego piekła przeniesiono od razu do szpitala w Krakowie. Niestety w ciągu kilkunastu następnych tygodni 600 z nich zmarło.

Puszki po Cyklonie B
fot. Wikipedia CC 3.0
autor: Michael Hanke

Wyzwolenie obozu niestety przypominało wyzwolenie Polski. W wyzwolonej Polsce Sowieci pozakładali swoje obozy. W wyzwolonym obozie Sowieci w Auschwitz-Birkenau również wkrótce założyli swój obóz, a nawet dwa.

Pierwszy komendant niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Rudolf Hoess przed polskim sądem
fot. domena publiczna
autor: PAP

Pierwszy z nich dla niemieckich jeńców działał do jesieni 1945 r. Drugi funkcjonował do wiosny 1946 r. On był także dla niemieckich jeńców, ale trzymano w nim osoby cywilne ze Śląska i Podbeskidzia. Sowieci nie zabijali w tych obozach Niemców. To były obozy przejściowe przed wywiezieniem jeńców do Związku Sowieckiego.

Od sowietów UB przejął i zorganizował swój obóz. Ten obóz Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego utworzono na początku wiosny 1945 r.niedaleko dworca kolejowego w Oświęcimiu na terenie byłego „Gemeinschaftslagru”. Do niego kierowano volksdeutschów lub osoby podejrzane o wrogi stosunek do „ludowej” władzy. Prawdopodbnie w nim nie trzymano AK-wców i żołnierzy wyklętych. Obóz zlikwidowano po roku.