Prezydent Kazachstanu Nazarbajew i prezydent Chin Xu jinping fot. domena publiczna

Autor: Wojciech Tomaszewski

Kazachstan zajmuje nie tylko centralne i kluczowe miejsce w Azji Środkowej, ale też stał się niezbędnym państwem w projektowaniu trasy Nowego Jedwabnego Szlaku. Przy realizacji tej największej światowej inwestycji XXI wieku Kazachstanu nie sposób ominąć, nie burząc geograficznej układanki.

Teoretycznie można przeprowadzić tę trasę z pominięciem Kazachstanu, ale nie jest to w interesie Chin. Strategicznego położenia Kazachstanu nie da się przecenić. To kraj położony w samym centrum Azji, graniczący m.in. z Rosją i Chinami. Warto zaznaczyć – o czym się nie zawsze się pamięta – że kilkanaście procent terytorium Kazachstanu leży w Europie, a jego zachodnie granice dochodzą prawie do dolnego biegu Wołgi i ocierają się o jej deltę. Kazachstan wykorzystuje ten fakt w celu udziału w różnych europejskich strukturach i wydarzeniach, nie tylko politycznych. To strategiczne położenie ma również swoje negatywne strony. Kazachstan, leżąc między dwoma mocarstwami, musi prowadzić wyjątkowo rozważną politykę. Sama granica z Rosją jest o wiele dłuższa niż odległość z Lizbony do Moskwy.

Specyfika Kazachstanu

Kazachstan pod względem terytorialnym należy do największych krajów świata. Jego terytorium jest prawie dziewięć razy większe od Polski, ale liczba mieszkańców nie sięga nawet połowy ludności naszego kraju. W dodatku ogromną część jego obszaru zajmują stepy, półpustynie i pustynie, co oznacza, że całe wielkie tereny są bezludne.

Drugą, a może nawet najważniejszą cechą tego państwa jest wyjątkowo specyficzny skład narodowościowy populacji. Większość ludności u początków niepodległości (1991 r.), stanowiły mniejszości narodowe. Samych Rosjan było wtedy blisko 40%, czyli niemal tyle co Kazachów. Specyfiką Kazachstanu są również wyjątkowo bogate złoża wielu surowców naturalnych, w tym przede wszystkim ropy naftowej i gazu. O Kazachstanie można też powiedzieć, że leży na metalach. Np. w wydobyciu uranu, strategicznego metalu używanego w przemyśle jądrowym, Kazachstan jest światowym liderem.

Kazachstan stanowi niebezpieczne dla siebie połączenie tego bogactwa oraz dość dużej bezbronności, wynikającej zarówno z niezbyt licznej ludności, jak i słabości infrastrukturalnych. Z tego powodu Kazachstan jest stale jest narażony na naciski ze strony sąsiednich potęg.

Wielki chan Nazarbajew

Tak jest potocznie nazywany prezydent tego kraju Nursułtan Nazarbajew. Kazachstan jest przede wszystkim kojarzony z jego osobą. Swoją wielką karierę rozpoczął jako człowiek Gorbaczowa. Dziś Gorbaczow jest mglistym wspomnieniem, a Nazarbajew jest ciągle u władzy, teraz jako prezydent niepodległego Kazachstanu. To wybitny polityk, utrzymujący się u władzy od czerwca 1989 roku, a więc przez cały okres istnienia III RP.

Kazachstan łączy w sobie trzy tradycje: plemienną dawnych koczowników, sowieckiej biurokracji oraz islamu. W Europie ten pierwszy czynnik jest stanowczo niedoceniany, ale w wielu społeczeństwach azjatyckich ma on bardzo istotne znaczenie.

Nazarbajew pochodzi z klanu oraz z ordy stojącyc h dość wysoko w tamtejszej hierarchii, tym samym w oczach miejscowych posiada legitymację do sprawowania władzy. Takie pochodzenie liczyło się w Azji Środkowej nawet czasach sowieckich.