Stalin i szef NKWD Jeżow. Fot. domena publiczna

Prokurator Robert Osiński z IPN w Szczecinie prowadzi śledztwo w sprawie zbrodni ludobójstwa dokonanego na Polakach w Związku Sowieckim znanego jako Operacja Polska, a właściwie antypolska.

W okresie od 11 sierpnia 1937 r. do 15 grudnia 1938 r. funkcjonariusze NKWD dokonali morderstw ok. 200 tys. Polaków, a dodatkowo aresztowali i uwięzili 28 744 Polaków zamieszkałych na terenie ówczesnego sowieckiego państwa.

Czytaj też: 14/15.05 Bitwa o Kamień Stołpecki. Polsko-sowiecka wojna partyzancka na Kresach

Oni taśmowo byli oskarżani o szpiegostwo na rzecz Polski. Zamordowani Polacy byli obywatelami sowieckimi, którzy zamieszkiwali tereny, które po traktacie ryskim w 1921 r. pozostały poza granicami II RP. W grupie tej znaleźli się m.in. byli członkowie POW, żołnierze, b. działacze PPS, duchowni, nauczyciele, urzędnicy, zamożni rolnicy, pracownicy służby leśnej i rzemieślnicy.

Czytaj też: 08.05 Sowiecko-żydowska zbrodnia w polskiej wsi w Nalibokach

Podstawą „prawną” tej zbrodni ludobójstwa był rozkaz operacyjny nr 00485 Ludowego Komisarza Spraw Wewnętrznych Nikołaja Jeżowa z 11 sierpnia 1937 roku. Rozkaz dzielił Polaków na dwie kategorie: pierwszą – podlegającą rozstrzelaniu i drugą – podlegającą osadzeniu w więzieniach i łagrach z wyrokami od 5 do 10 lat. Ponadto osoby z oskarżenia o szpiegostwo na rzecz Polski, którym kończyły się wyroki, nie miały być zwalniane z więzień. Sprawy tych osób miały zostać ponownie rozpoznane przez Specjalną Komisję.

W ramach śledztwa, które prowadzi prokurator Osiński, powstanie lista ofiar i lista katów, które po zakończeniu śledztwa będą upublicznione.

Prokurator Osiński zwrócił się o materiały archiwalne w tej sprawie do Rosji, Białorusi i Ukrainy. Wystąpi także do Kazachstanu, gdzie została wysiedlona część Polaków.

Przesłuchano już w charakterze świadków, zamieszkałych w Polsce oraz poza granicami kraju najbliższych członków rodzin osób zamordowanych. „Świadkowie złożyli zeznania oparte na wiedzy pochodzącej z przekazów rodzinnych oraz udostępnili do śledztwa będące w ich posiadaniu dokumenty, stanowiące cenne źródło informacji o zdarzeniach będących przedmiotem postępowania. Czynności w tym zakresie są kontynuowane, a celem jest ustalenie wszystkich osób pokrzywdzonych” – informuje IPN.

Prowadzone są kwerendy w licznych archiwach, m.in. Archiwum Instytutu Polskiego w Londynie, Archiwum Stowarzyszenia Pamięci Memoriał w Moskwie, Archiwum Obywatelsko-Politycznego Ruchu Sprawiedliwość w Kijowie i Archiwum Związku Polaków w Petersburgu. Prokurator Robert Osiński prosi bliskich pokrzywdzonych, którzy mają wiedzę lub dokumenty dotyczące tej sprawy, o zgłaszanie się do pionu śledczego IPN w Szczecinie, ul. Piotra Skargi 14, e-mail: robert.osinski@ipn.gov.pl , Tel. 91 312 94 03 (-06).